Lage bloedsuiker: wat het is en wat te eten

Lage bloedsuiker, of hypoglykemie, betekent dat de hoeveelheid glucose in het bloed onder het bereik is gedaald dat het lichaam nodig heeft om normaal te functioneren. Glucose is de brandstof die de meeste cellen gebruiken, en de hersenen zijn er meer van afhankelijk dan welk ander orgaan ook. Wanneer de waarden dalen, maakt het lichaam eerst adrenaline en andere hormonen aan om glucose weer omhoog te krijgen. Daarom voelen vroege symptomen vaak als plotseling trillen, zweten of een bonzend hart. Als de waarden blijven dalen, komt de hersenen zelf glucose tekort, en kunnen denken, spreken en coördinatie worden beïnvloed.

De algemene referentiegrens voor hypoglykemie is onder 70 mg/dL, wat gelijk is aan 3,9 mmol/L. Dat getal wordt gebruikt voor mensen met diabetes en is het punt waarop behandeling meestal wordt aanbevolen. Sommige gezonde mensen zakken er kort onder na intensieve inspanning of een lange pauze tussen maaltijden en voelen helemaal niets. Een lage meting is het belangrijkst wanneer er symptomen bij zijn, en symptomen zijn het belangrijkst wanneer de meting laag is.

Dit is een naslagwerk om de aandoening en het voedingsaspect ervan te begrijpen. Niets hier vervangt de instructies van een voorschrijver, en iedereen die insuline of een sulfonylureumderivaat gebruikt, moet het eigen zorgplan volgen, dat kan afwijken van de algemene richtlijnen hieronder.

Wat het onderzoek laat zien over lage bloedsuiker

Hypoglykemie is goed onderzocht bij mensen met diabetes en veel minder onderzocht bij alle anderen. Het sterkste bewijs betreft insuline en sulfonylureumderivaten, twee categorieën medicijnen die glucose direct verlagen en het te ver kunnen laten zakken. Trials en reviews vinden consistent dat deze medicijnen achter de meeste ernstige episodes zitten, en dat voorlichting over het herkennen en behandelen van hypo’s het aantal episodes vermindert.

Voor mensen zonder diabetes ligt het anders. Reviews beschrijven hypoglykemie als ongewoon bij verder gezonde volwassenen, en wanneer het toch voorkomt, is er meestal een aanwijsbare oorzaak: langdurig vasten, zwaar alcoholgebruik zonder eten, zware duursport, of een onderliggende aandoening zoals een hormoontekort of een probleem met de lever of nieren. Sommige mensen melden symptomen na de maaltijd, reactieve hypoglykemie genoemd, maar het bewijs hiervoor is gemengd en de definitie wordt bediscussieerd. Een lage meting op een thuismeter bij iemand zonder diabetes is vaak een valse lage waarde, en de instructies van de meter moeten worden gecontroleerd voordat conclusies worden getrokken.

Supplementen die worden verkocht voor de bloedsuiker zijn een apart verhaal. Chroom, berberine, kaneel-extract en alfa-liponzuur zijn allemaal onderzocht, meestal bij mensen met diabetes type 2 en meestal voor de gemiddelde glucose over tijd in plaats van voor het behandelen van een acute hypo. Het bewijs is beperkt en gemengd, en geen van deze is een vervanging voor snelle koolhydraten tijdens een hypo. Vooral berberine kan glucose verlagen en kan het effect van voorgeschreven medicatie versterken, wat een reden is voor voorzichtigheid in plaats van enthousiasme.

Hoe lage bloedsuiker voelt

Symptomen vallen in twee groepen uiteen. De eerste komen van de adrenaline-reactie: trillen, zweten, plotselinge honger, tintelingen rond de mond, een bonzend hart, angst of prikkelbaarheid. Deze verschijnen meestal het eerst en zijn een nuttig vroeg signaal.

De tweede komen doordat de hersenen glucose tekortkomen: moeite met concentreren, onduidelijk spreken, wazig zien, ongewoon gedrag, verwardheid, slaperigheid en in het uiterste geval flauwvallen of een aanval. Deze tweede groep maakt lage bloedsuiker gevaarlijk, omdat iemand in die toestand het probleem mogelijk niet herkent of niet veilig kan slikken.

Symptomen verschillen tussen mensen en tussen episodes. Iemand die al jaren diabetes heeft, merkt de vroege waarschuwingssignalen misschien niet meer op, een patroon dat verminderd bewustzijn heet en het risico op een ernstige episode verhoogt. Een meter of een continue sensor in de buurt houden is voor veel mensen de manier om hypo’s te betrappen voordat ze verwarrend worden.

De 15-15-regel: wat te eten bij lage bloedsuiker

De standaardaanpak die in diabeteseducatie wordt geleerd is de 15-15-regel. Neem ongeveer 15 gram snelle koolhydraten, wacht 15 minuten en meet opnieuw. Als de waarde nog onder de grens ligt, herhaal. Zodra de glucose weer in het bereik is, eet een kleine snack met eiwit of vet als de volgende maaltijd meer dan een uur weg is, want vet en eiwit vertragen het herstel van een hypo.

Snelle koolhydraten betekent glucose die snel in het bloed komt en weinig vertering nodig heeft. Voorbeelden die vaak worden gebruikt voor een portie van 15 gram zijn:

• Vier glucosetabletten, de hoeveelheid die de meeste etiketten voor één dosis aangeven
• Ongeveer 120 ml (4 oz) vruchtensap of gewone frisdrank
• Eén eetlepel suiker, honing of siroop
• Drie tot vier theelepels jam of gelei
• Een paar harde snoepjes, gekauwd

Vet vertraagt de opname, dus chocolade, ijs, noten en de meeste dessertrepen zijn slechte keuzes voor het behandelen van een acute hypo, ook al bevatten ze suiker. Light frisdrank en suikervrije snoepjes verhogen de glucose helemaal niet. Als iemand niet kan slikken of bewusteloos is, mag er niets via de mond worden gegeven. Die situatie vraagt om spoedhulp en, voor sommige mensen, een voorgeschreven glucagonproduct.

Vormen van koolhydraten vergeleken

Wie loopt het meeste risico, en wie moet naar de dokter

Mensen die insuline of een sulfonylureumderivaat zoals glipizide, glyburide of glimepiride gebruiken, lopen het meeste risico op lage bloedsuiker, omdat die medicijnen glucose blijven verlagen ongeacht wat er wordt gegeten. Het risico stijgt bij een overgeslagen of uitgestelde maaltijd, ongewone inspanning, alcohol, nierproblemen en oudere leeftijd. Iedereen in deze groep moet een schriftelijk plan van het zorgteam hebben en mag nooit zelf een medicijn stoppen of veranderen.

Lage bloedsuiker zonder diabetes is een reden om naar de dokter te gaan in plaats van zelf te behandelen met supplementen. Het kan wijzen op een hormoon- of stofwisselingsprobleem dat goed moet worden onderzocht, en dat onderzoek is niet iets wat een huismiddel kan vervangen. Terugkerende episodes, episodes tijdens de slaap, of elke hypo waarbij iemand anders moet helpen, moeten allemaal worden gemeld.

Waarschuwingssignalen van een noodgeval

Verwardheid, niet kunnen slikken, flauwvallen, een aanval of iemand die niet wakker te krijgen is, zijn noodgevallen. Bel de hulpdiensten. Stop geen eten, drinken of tabletten in de mond van iemand die bewusteloos is of een aanval heeft, vanwege het risico op verstikking. Als een voorgeschreven glucagonproduct beschikbaar is en de persoon kan niets via de mond innemen, kan het worden gebruikt volgens de instructies die erbij zaten, en er moet nog steeds spoedhulp worden gezocht.

Veelgemaakte fouten en wat voeding niet kan

Een veelgemaakte fout is een grote hoeveelheid suiker eten tijdens een hypo. Dat kan glucose te hoog laten stijgen, gevolgd door een terugval, en daarom zijn de afgemeten 15 gram en de hermeting belangrijk. Een andere fout is kiezen voor een langzaam voedsel zoals een snoepreep, wat als behandeling voelt maar het herstel vertraagt.

Een tweede fout is een getal behandelen in plaats van een persoon. Een waarde net onder de grens bij iemand die zich goed voelt, vooral iemand zonder diabetes, heeft misschien helemaal geen behandeling nodig. Meteronnauwkeurigheid, koude handen en besmetting door fruit kunnen allemaal een valse lage waarde veroorzaken.

Voeding en snelle koolhydraten corrigeren een hypo; ze voorkomen niet de aandoeningen die er een veroorzaken. Geen enkel dieet, poeder of supplement haalt de noodzaak van een voorgeschreven medicatieplan weg, en geen enkel mag daarvoor in de plaats worden gebruikt. Supplementen die worden verkocht voor bloedsuikerondersteuning hebben beperkt en gemengd bewijs, en sommige, waaronder berberine, kunnen het glucoseverlagende effect van medicatie versterken. Iedereen die medicatie gebruikt voor diabetes, bloeddruk of schildklierfunctie moet met een dokter of apotheker praten voordat er een supplement wordt toegevoegd, en mag een voorgeschreven medicijn niet stoppen of veranderen zonder de voorschrijver. Hetzelfde geldt tijdens zwangerschap en borstvoeding, wanneer zowel lage als hoge glucose professionele begeleiding nodig heeft.